កម្ពុជាអភិវឌ្ឍគំរូដាំដុះស្រូវផ្សារភ្ជាប់នឹងការអភិរក្សសត្វក្រៀលក្បាលក្រហម

សត្វក្រៀលក្បាលក្រហមភូមិភាគបូព៌ាកំពុងរកចំណីនៅលើវាលស្រែដែលចូលរួមក្នុងកម្មវិធីអភិរក្ស ដែលក្នុងនោះការដាំដុះត្រូវបានកែសម្រួលដើម្បីឱ្យកាន់តែសមស្របទៅនឹងបរិស្ថានរស់នៅរបស់ប្រភេទបក្សីដ៏កម្រនេះ។

ខែធ្នូរៀងរាល់ឆ្នាំ លោក Svay Bau អាយុ ៥៧ ឆ្នាំ ព្រមទាំងកសិករដាំដុះស្រូវជិត ១៦០ នាក់នៅជុំវិញតំបន់ទេសភាពការពារ Anlung Pring តែងតែទន្ទឹងរង់ចាំស្វាគមន៍ហ្វូងសត្វក្រៀលក្បាលក្រហមភូមិភាគបូព៌ាវិលត្រឡប់មកវិញ។

វាលស្រែទាំងឡាយនៅទីនេះ មិនត្រឹមតែផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារសម្រាប់ប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងក្លាយជាប្រភពចំណី និងជាជម្រកស្នាក់អាស្រ័យរបស់ប្រភេទបក្សីដ៏កម្រនេះផងដែរ។

នោះគឺជាលទ្ធផលនៃកម្មវិធី Crane Rice (ស្រូវសម្រាប់សត្វក្រៀល) ដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ ២០២១ ដោយអង្គការអភិរក្ស NatureLife Cambodia សំដៅរួមបញ្ចូលគ្នានូវសកម្មភាពផលិតកម្មកសិកម្ម ជាមួយនឹងការការពារបរិស្ថានរស់នៅរបស់សត្វព្រៃ។

រក្សាទីជម្រកដោយមិនធ្វើឱ្យថយចុះប្រាក់ចំណូល

សត្វក្រៀលក្បាលក្រហមភូមិភាគបូព៌ា (Grus antigone sharpii) មានកម្ពស់ប្រមាណ ១,៨ ម៉ែត្រ ហើយត្រូវបានសហភាពអន្តរជាតិដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) ចាត់ថ្នាក់ចូលក្នុងក្រុមងាយរងគ្រោះ។

ប្រភេទសត្វនេះមានវត្តមាននៅកម្ពុជា វៀតណាម និងមីយ៉ាន់ម៉ា ដោយបន្តពូជចាប់ពីខែមិថុនាដល់ខែតុលានៅតាមតំបន់ដីសើមភាគខាងជើង និងភាគខាងលិចប្រទេសកម្ពុជា។ នៅពេលរដូវប្រាំងឈានចូលមកដល់ ហ្វូងសត្វក្រៀលរួមជាមួយកូនៗបានផ្លាស់ទីឆ្ពោះទៅទិសខាងត្បូង ដែលក្នុងនោះមានតំបន់ទេសភាពការពារ Anlung Pring ជិតព្រំដែនវៀតណាម។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះ និងការធ្វើកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកលើការប្រមូលផ្តុំធនធានខ្លាំង កំពុងបង្កើតសម្ពាធលើបរិស្ថានរស់នៅរបស់សត្វក្រៀល។

យោងតាមលោក Ding Li Yong អ្នកជំនាញការទទួលបន្ទុកការអភិរក្សផ្លូវហោះហើរផ្លាស់ទី និងប្រភេទសត្វស្លាបនៅអាស៊ី នៃអង្គការ BirdLife International ស្រែស្រូវអាចក្លាយជាទីជម្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រភេទសត្វជាច្រើន ប្រសិនបើត្រូវបានគ្រប់គ្រងឱ្យបានសមស្រប។

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២១ អង្គការ NatureLife Cambodia ដែលជាដៃគូរបស់អង្គការ BirdLife International ប្រចាំនៅកម្ពុជា បានចាប់ផ្តើមដាក់ឱ្យអនុវត្តកម្មវិធី Crane Rice នៅតំបន់នេះ។

គំរូនេះប្រើប្រាស់ពូជស្រូវក្នុងស្រុកចំនួនពីរប្រភេទ គឺ Sambork Kanteum និង Pong Lorlork ដែលជាប្រភពចំណីពេញនិយមរបស់សត្វក្រៀល។ ក្រោយពេលប្រមូលផល កសិករត្រូវបន្សល់ទុកទិន្នផលយ៉ាងតិច ៥% នៅលើវាលស្រែ ដើម្បីធ្វើជាចំណីសម្រាប់ហ្វូងសត្វស្លាបក្នុងរដូវរងា ចាប់ពីខែធ្នូ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំបន្ទាប់។

គ្រួសារដែលចូលរួមក៏ត្រូវកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីគីមី ថ្នាំការពាររុក្ខជាតិ និងពន្យារពេលការដុតស្រែ សំដៅរក្សាគុណភាពដី និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់សត្វព្រៃ។

ជាការឆ្លើយតបមកវិញ អង្គការ NatureLife Cambodia នឹងសងសំណងលើចំណែកស្រូវដែលបានបន្សល់ទុក ប្រមូលទិញទិន្នផលប្រមាណ ៣០% ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងទីផ្សារពី ៥ ដល់ ៧,៥% និងស្តុកទុកដើម្បីលក់នៅពេលការផ្គត់ផ្គង់មានការថយចុះ។

កសិករក៏ទទួលបានការជួយឧបត្ថម្ភពូជ ជីសរីរាង្គ និងការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសដាំដុះដែលស្និទ្ធនឹងបរិស្ថានផងដែរ។

យោងតាមនាយកប្រតិបត្តិអង្គការ NatureLife Cambodia លោក Bou Vorsak ការស្ទង់មតិកាលពីឆ្នាំ ២០២៣ បានបង្ហាញថា ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធរបស់គ្រួសារដែលបានចូលរួម និងមិនបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធី គឺប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ប្រមាណ ៣៥០ ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយហិកតា។

លទ្ធផលនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា ការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រដាំដុះមិនបានធ្វើឱ្យថយចុះប្រាក់ចំណូលរបស់អ្នកដាំស្រូវឡើយ។

ការវាយតម្លៃសម្រាប់រដូវកាល ២០២៥-២០២៦ បានកត់ត្រាថា ៨២% នៃចំនួនគ្រួសារបានបំពេញតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យទាំង ១២ នៃកម្រងស្តង់ដារ Crane Rice យ៉ាងពេញលេញ ដែលក្នុងនោះលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យចំនួន ១០ មានអត្រានៃការអនុវត្តតាមជិត ១០០%។

ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ក៏បានជួយឱ្យប្រជាជនចាប់ផ្តើមមើលឃើញនូវអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះគុណភាពដីផងដែរ។ គួរកត់សម្គាល់ថា មិនទាន់មានការកត់ត្រាករណីសត្វក្រៀលស្លាប់ដោយសារពុលនៅលើវាលស្រែដែលចូលរួមក្នុងគំរូនេះនៅឡើយទេ។

ប្រសិទ្ធភាពនៃការអភិរក្សដើរទន្ទឹមគ្នានឹងបញ្ហាទីផ្សារ

កម្មវិធីនេះត្រូវបានដាក់ឱ្យអនុវត្តឡើងនៅក្នុងបរិបទដែលចំនួនសត្វក្រៀលក្បាលក្រហមនៅកម្ពុជា និងវៀតណាម បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។

យោងតាមការអង្កេតស្រាវជ្រាវក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ របស់ក្រុមការងារស្តីពីសត្វក្រៀលក្បាលក្រហមកម្ពុជា ប្រទេសទាំងពីរនាពេលបច្ចុប្បន្នបានកត់ត្រាសរុបចំនួន ២១៤ ក្បាល ដែលកើនឡើងបើធៀបនឹងកម្រិតទាបបំផុតជាប្រវត្តិសាស្ត្រចំនួន ១៥៦ ក្បាល ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ប៉ុន្តែនៅតែទាបជាងច្រើនបើធៀបនឹងចំនួនប្រមាណ ៩០០ ក្បាល ក្នុងឆ្នាំ ២០០២។

យោងតាមលោក Bou Vorsak បណ្តាវាលស្រែដែលចូលរួមក្នុងកម្មវិធី Crane Rice បានពង្រីកតម្លៃអេកូឡូស៊ី នៅពេលដែលហ្វូងសត្វក្រៀលមិនត្រឹមតែមកស្វែងរកចំណីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងស្នាក់នៅយូរជាងមុនទៀតផង។

បន្ទាប់ពីការអនុវត្តរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ កម្មវិធីបានបង្កើតឡើងនូវផ្ទៃដីស្រែចំនួន ១៨៥ ហិកតា ដែលស្និទ្ធនឹងសត្វក្រៀលនៅតំបន់ជុំវិញ Anlung Pring ដោយបានបង្កើនផ្ទៃដីសរុបនៃទីជម្រកប្រកបដោយសុវត្ថិភាពឡើងដល់ជាង ៤០០ ហិកតា។

តំបន់នេះក៏បានទទួលស្វាគមន៍ប្រភេទសត្វទទឹកកន្ទុយខ្មៅ (black-tailed godwit) រាប់ពាន់ក្បាលជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលបង្កើតបានជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប្រមូលផ្តុំធំជាងគេបំផុតនៃប្រភេទសត្វនេះនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ អង្គការ NatureLife Cambodia ក៏បានកត់ត្រាជាលើកដំបូងនូវវត្តមានរបស់សត្វត្រដក់តូច (lesser adjutant) នៅទីនេះផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីរក្សាគំរូនេះឱ្យបានយូរអង្វែង បញ្ហាទីផ្សារនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយ។

បច្ចុប្បន្ននេះ អង្ករ Crane Rice ត្រូវបានដាក់លក់នៅតាមហាងចំនួន ២១ ទីផ្សារកសិផលសរីរាង្គនានានៅរាជធានីភ្នំពេញ និងថ្នាលអនឡាញចំនួន ៦។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ពូជស្រូវក្នុងស្រុកទាំងពីរប្រភេទ Sambork Kanteum និង Pong Lorlork មានលក្ខណៈរឹង និងស្វិតក្រោយពេលចម្អិន ដែលមិនទាន់សមស្របទៅនឹងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើននៅតាមទីក្រុងនៅឡើយ។

ដើម្បីកែលម្អទីផ្សារលក់ចេញ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៥ កម្មវិធីបានបន្ថែមពូជអង្ករ Jasmine ក្រហម ដែលត្រូវបានទីផ្សារទទួលយកក្នុងកម្រិតតម្លៃខ្ពស់ជាង។

ប្រាក់ចំណេញពីផលិតផលនេះ ត្រូវបានគ្រោងទុកសម្រាប់ប៉ះប៉ូវលើផ្នែកខុសគ្នាពី ៥ ដល់ ៧,៥% នៃតម្លៃប្រមូលទិញពូជស្រូវក្នុងស្រុកទាំងពីរប្រភេទ ដោយបង្កើតប្រភពហិរញ្ញវត្ថុបន្ថែមសម្រាប់សកម្មភាពអភិរក្ស។

គំរូនេះក៏កំពុងរងសម្ពាធពីការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃស្រូវអង្ករ កម្រិតទឹកភ្លៀងមិនទៀងទាត់ និងគ្រោះរាំងស្ងួតផងដែរ។

យោងតាមអង្គការ NatureLife Cambodia ទិន្នផលជាមធ្យមបានធ្លាក់ចុះពី ២.២០០ គីឡូក្រាមក្នុងមួយហិកតា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ មកនៅត្រឹម ១.៦០៧ គីឡូក្រាមក្នុងមួយហិកតា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីកត្តានានាពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ស្របពេលកំពុងស្វែងរកទិសដៅអភិវឌ្ឍទីផ្សារនាំចេញ អង្គការនេះកំពុងកៀរគរថវិកាបន្ថែម ដើម្បីពង្រីកគំរូនេះទៅកាន់តំបន់ទេសភាពការពារ Boeng Prek Lpov ដែលជាចំណុចឈប់សម្រាកមួយរបស់សត្វក្រៀលក្នុងដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ Anlung Pring។

បច្ចុប្បន្ន គ្រួសារកសិករចំនួន ២១ គ្រួសារបានបង្ហាញបំណងចង់ចូលរួម ប៉ុន្តែមិនទាន់ត្រូវបានទទួលយកនៅឡើយ ដោយសារកម្រិតធនធាននៅមានកម្រិត។

យោងតាមលោក Ding Li Yong គំរូផលិតកម្មស្រូវដែលស្និទ្ធនឹងសត្វព្រៃ មានសក្តានុពលអភិវឌ្ឍន៍នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអាស៊ីបូព៌ា ដែលជាកន្លែងអង្ករជាស្បៀងអាហារចម្បង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីអាចរក្សា និងពង្រីកគំរូនេះបាន ប្រសិទ្ធភាពអេកូឡូស៊ីចាំបាច់ត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នានឹងទីផ្សារប្រើប្រាស់ប្រកបដោយស្ថិរភាព និងប្រភពហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយចីរភាព៕

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិដើម្បីនាំយកយុទ្ធជនពលីត្រឡប់មកវិញ យុគសម័យ - ការស្វែងរក ប្រមូលផ្តុំ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណអដ្ឋិធាតុយុទ្ធជនពលី គឺជាការទទួលខុសត្រូវដ៏ពិសិដ្ឋចំពោះអ្នកដែលបានពលីជីវិតដើម្បីមាតុភូមិ។ លទ្ធផលនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ឡាវ និងកម្ពុជា បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកំពុងរួមចំណែកផ្តល់បន្ថែមនូវឯកសារ បច្ចេកវិទ្យា និងធនធាន ដើម្បីនាំយកយុទ្ធជនពលីកាន់តែច្រើនឡើងត្រឡប់មកកាន់ស្រុកកំណើត និងក្រុមគ្រួសារ។

ឆ្ពោះទៅកាន់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីផ្សារភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ច វៀតណាម - កម្ពុជា យុគសម័យ - យោងតាមឯកអគ្គរដ្ឋទូតវៀតណាមប្រចាំនៅកម្ពុជា លោក Nguyen Minh Vu ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី Le Minh Hung ចាប់ពីថ្ងៃទី ៩ ដល់ថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ត្រូវបានរំពឹងថានឹងប្រែក្លាយទំនុកចិត្តនយោបាយទៅជាយុទ្ធសាស្ត្រ ការប្តេជ្ញាចិត្ត និងសកម្មភាពជាក់ស្តែង សំដៅជំរុញការកកើតឡើងនូវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីផ្សារភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចកាន់តែគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ឌឿងង្វៀន