លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Michael Parsons (អូស្ត្រាលី)៖ ថ្ងៃបោះឆ្នោតនៅប្រទេសវៀតណាមមានបរិយាកាសរីករាយ។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Michael Parsons (អូស្ត្រាលី) រស់នៅក្នុងសង្កាត់ Vinh Phuc (ហាណូយ) អស់រយៈពេល ១៤ ឆ្នាំ ហើយបានសង្កេតមើលការបោះឆ្នោតដែលបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់នោះដោយផ្ទាល់។

- ប្រទេសវៀតណាមកំពុងរៀបចំធ្វើការបោះឆ្នោតសម្រាប់រដ្ឋសភានីតិកាលទី១៦ និងក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនគ្រប់កម្រិតសម្រាប់អាណត្តិឆ្នាំ២០២៦-២០៣១។ តើអ្នកមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងណាចំពោះបរិយាកាសជុំវិញការរៀបចំសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយដ៏សំខាន់នេះ?

បច្ចុប្បន្ន ខ្ញុំនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី ដូច្នេះខ្ញុំតាមដានការរៀបចំការបោះឆ្នោតជាចម្បងតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ពីអ្វីដែលខ្ញុំបានសង្កេតឃើញ វាហាក់ដូចជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយវៀតណាមកំពុងយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដោយមានអត្ថបទ របាយការណ៍ និងការវិភាគយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅតាមមូលដ្ឋានផ្សេងៗ។ ការផ្សាយព័ត៌មានយ៉ាងទូលំទូលាយ និងស៊ីជម្រៅបែបនេះនឹងជួយប្រជាជនតាមដានដំណើរការបោះឆ្នោតយ៉ាងដិតដល់ និងបង្កើតការយល់ដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីសារៈសំខាន់នៃព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយដ៏សំខាន់នេះ។ នេះកាន់តែមានអត្ថន័យថែមទៀត ព្រោះនេះជាការបោះឆ្នោតលើកដំបូងដែលបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីប្រទេសវៀតណាមបានអនុវត្តកំណែទម្រង់សំខាន់ៗនៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងរដ្ឋបាលរបស់ខ្លួន ជាពិសេសការអនុវត្តគំរូរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានពីរជាន់។

ពីមុន ក្នុងរយៈពេល ១៤ ឆ្នាំដែលខ្ញុំរស់នៅក្នុងសង្កាត់វិញភុក (ហាណូយ) ខ្ញុំមានឱកាសសង្កេតមើលការបោះឆ្នោតមូលដ្ឋានដោយផ្ទាល់។ ការបោះឆ្នោតជាធម្មតាត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌របស់សង្កាត់ ជាកន្លែងដែលប្រជាពលរដ្ឋអនុវត្តសិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់ពួកគេ។ នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃមុនការបោះឆ្នោត ព័ត៌មានលម្អិតអំពីបេក្ខជនម្នាក់ៗ រួមទាំងរូបថត និងជីវប្រវត្តិសង្ខេប ត្រូវបានបង្ហោះជាសាធារណៈនៅក្នុងតំបន់នេះ ដើម្បីឲ្យមនុស្សបានស្វែងយល់។ ខ្ញុំតែងតែឃើញមនុស្សប្រមូលផ្តុំគ្នានៅជុំវិញក្តារព័ត៌មានទាំងនេះ ដើម្បីអាន ផ្លាស់ប្តូរ និងពិភាក្សាអំពីបេក្ខជន។ នេះបង្ហាញថា មនុស្សមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងពិតប្រាកដចំពោះដំណើរការបោះឆ្នោត ហើយត្រូវបានផ្តល់ព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើការជ្រើសរើសដោយមានការទទួលខុសត្រូវ។

នៅថ្ងៃបោះឆ្នោត បរិយាកាសនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតជាធម្មតាមានភាពរស់រវើក និងមានលក្ខណៈសហគមន៍ច្បាស់លាស់។ ស្ត្រីជាច្រើនស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីវៀតណាម ខណៈដែលបុរសស្លៀកពាក់ជាផ្លូវការនៅពេលបោះឆ្នោត ដែលបង្កើតបរិយាកាសដ៏ឧឡារិក និងស្និទ្ធស្នាល។ ការរៀបចំនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតមានប្រសិទ្ធភាពណាស់៖ អ្នកបោះឆ្នោតចេញមកបោះឆ្នោតយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែសណ្តាប់ធ្នាប់ត្រូវបានរក្សា ហើយដំណើរការបោះឆ្នោតគឺរលូន និងរហ័ស។ បន្ទាប់ពីបោះឆ្នោតរួច អ្នកបោះឆ្នោតត្រូវបានដឹកនាំទៅកាន់តំបន់ខាងក្រៅដើម្បីបង្កើតកន្លែងសម្រាប់អ្នកដទៃ។

រូបភាពទាំងនេះធ្វើឱ្យខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថាថ្ងៃបោះឆ្នោតនៅតាមតំបន់ជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមមានបរិយាកាសនៃ "ពិធីបុណ្យ" សហគមន៍ - ជាកន្លែងដែលមនុស្សមិនត្រឹមតែអនុវត្តសិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ហាញពីការព្រួយបារម្ភ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់ពួកគេចំពោះជីវិតនយោបាយរបស់ប្រទេសផងដែរ។

- តាមគំនិតរបស់អ្នក តើអ្វីជាភាពខុសគ្នារវាងការរៀបចំការបោះឆ្នោត និងការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋនៅវៀតណាមបើប្រៀបធៀបទៅនឹងការបោះឆ្នោតនៅអូស្ត្រាលី?

នៅអូស្ត្រាលី ការបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើឡើងទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយគឺថា ការបោះឆ្នោតនៅអូស្ត្រាលីគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ពលរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិ។ យោងតាមច្បាប់បោះឆ្នោតសហព័ន្ធ ពលរដ្ឋអូស្ត្រាលីដែលមានអាយុ 18 ឆ្នាំឡើងទៅត្រូវតែចុះឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត និងចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត។ ប្រសិនបើអ្នកបោះឆ្នោតមិនបោះឆ្នោតដោយគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវ គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតអូស្ត្រាលីនឹងផ្ញើលិខិតស្នើសុំការពន្យល់ ហើយអាចដាក់ទណ្ឌកម្មរដ្ឋបាល។

នៅប្រទេសវៀតណាម ការបោះឆ្នោតគឺជាសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍នោះគឺ ស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ដែលបង្ហាញដោយប្រជាជនវៀតណាមក្នុងការចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោត។ ក្នុងអំឡុងពេលសង្កេតរបស់ខ្ញុំអំពីការបោះឆ្នោតក្នុងស្រុក ចំនួនអ្នកចេញទៅបោះឆ្នោតមានកម្រិតខ្ពស់ជាប់លាប់ ហើយបរិយាកាសនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតមានភាពរស់រវើកខ្លាំង។

ទាក់ទងនឹងរបៀបដែលព័ត៌មានត្រូវបានផ្តល់ជូនអ្នកបោះឆ្នោត នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី រដ្ឋាភិបាលមិនបានបង្ហោះព័ត៌មានលម្អិតអំពីបេក្ខជននៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតដូចនៅប្រទេសវៀតណាមទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ បេក្ខជនផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានអំពីខ្លួនឯង និងយុទ្ធនាការរបស់ពួកគេតាមរយៈបណ្តាញប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ រួមទាំងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម ផ្ទាំងរូបភាពតាមដងផ្លូវ ទូរទស្សន៍ កាសែត ឬសំបុត្រផ្ទាល់ទៅកាន់អ្នកបោះឆ្នោត។

បរិយាកាសនៅតាមការិយាល័យបោះឆ្នោតនៅប្រទេសអូស្ត្រាលីជាទូទៅមានភាពរួសរាយរាក់ទាក់ និងងាយស្រួលទាក់ទង។ មនុស្សជាធម្មតាស្លៀកពាក់សាមញ្ញ មិនផ្លូវការពេកទេ នៅពេលបោះឆ្នោត។ ទិដ្ឋភាពគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយនៃវប្បធម៌បោះឆ្នោតរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលីគឺថា អង្គការសប្បុរសធម៌ ឬអង្គការសហគមន៍ច្រើនតែលក់អាហារក្តៅ ជាពិសេសសាច់ក្រកអាំង ដើម្បីរៃអង្គាសប្រាក់នៅជិតការិយាល័យបោះឆ្នោត។ ការអនុវត្តនេះបានស៊ាំខ្លាំងណាស់ ដែលជនជាតិអូស្ត្រាលីហៅវាដោយលេងសើចថា "សាច់ក្រកប្រជាធិបតេយ្យ" - ជានិមិត្តរូបដ៏រីករាយនៃធម្មជាតិដ៏សាមញ្ញ និងអាចទាក់ទងគ្នាបាននៃវប្បធម៌បោះឆ្នោតរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី។

- តាមទស្សនៈរបស់អ្នក តើតួនាទីរបស់រដ្ឋសភាត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងដូចម្តេចនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍ និងការធ្វើសមាហរណកម្មអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសវៀតណាម?

រដ្ឋសភាវៀតណាមដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកសាង និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធច្បាប់មានភាពល្អឥតខ្ចោះ ដោយបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងការធ្វើសមាហរណកម្មអន្តរជាតិរបស់ប្រទេស។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ច្បាប់ និងគោលនយោបាយដែលអនុម័តដោយរដ្ឋសភាបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់សមិទ្ធផលរបស់ប្រទេសវៀតណាមក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងការពង្រីកទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ជាពិសេសចាប់តាំងពីប្រទេសវៀតណាមបានចូលរួមជាមួយអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO)។ ការអនុម័តសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិសំខាន់ៗជាច្រើនរបស់រដ្ឋសភា ដូចជាអនុសញ្ញាទីក្រុងរីយ៉ូចំនួនបីស្តីពីបរិស្ថាន ក៏បានជួយប្រទេសវៀតណាមឱ្យធ្វើសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅទៅក្នុងយន្តការគ្រប់គ្រងសកល ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យការពារបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។

ខ្ញុំមានការចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសជាមួយនឹងច្បាប់ជីវចម្រុះឆ្នាំ ២០០៨ - ច្បាប់ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវពិភពលោកក្នុងការផ្សំគោលដៅអភិរក្សជីវចម្រុះជាមួយនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ នៅពេលនោះ ក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញផ្នែកបរិស្ថានសម្រាប់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNDP) ដែលធ្វើការនៅក្រសួងធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថានវៀតណាម ខ្ញុំមានឱកាសសហការជាមួយគណៈកម្មាធិការវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងបរិស្ថានរបស់រដ្ឋសភាក្នុងអំឡុងពេលពិភាក្សាលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់។ តាមរយៈបទពិសោធន៍នោះ ខ្ញុំបានទទួលស្គាល់បន្ថែមទៀតអំពីការងារដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែមានសារៈសំខាន់របស់គណៈកម្មាធិការជំនាញរបស់រដ្ឋសភា ដែលជាស្ថាប័នដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការស្រាវជ្រាវ ការកែលម្អគោលនយោបាយ និងការគាំទ្រដល់ដំណើរការនីតិបញ្ញត្តិ។

សម្រាប់សម័យប្រជុំរដ្ឋសភាវៀតណាមលើកទី១៦ ខាងមុខនេះ ខ្ញុំរំពឹងថា សភានីតិបញ្ញត្តិវៀតណាមនឹងបន្តលើកកម្ពស់គោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ជាពិសេសគោលនយោបាយដែលមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជន និងគាំទ្រក្រុមងាយរងគ្រោះនៅក្នុងសង្គម។ នៅក្នុងបរិបទនៃគោលដៅរបស់វៀតណាមក្នុងការក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរឌីជីថល និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើទំនើបកម្ម ការអនុវត្តគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដូចជាការធានាទឹកស្អាត ខ្យល់ស្អាត ការដឹកជញ្ជូនបៃតង និងថាមពលស្អាតសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ នឹងមានសារៈសំខាន់បំផុត។

ក្នុងឱកាសនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី១៦ និងក្រុមប្រឹក្សាប្រជាជនគ្រប់កម្រិតទូទាំងប្រទេសវៀតណាមសម្រាប់អាណត្តិឆ្នាំ២០២៦-២០៣១ ខ្ញុំសូមផ្ញើសេចក្តីជូនពរដ៏ស្មោះស្ម័គ្របំផុតរបស់ខ្ញុំទៅកាន់ប្រជាជនវៀតណាម។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា រដ្ឋសភានីតិកាលទី១៦ ដែលជារដ្ឋសភាដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងជាលើកដំបូងបន្ទាប់ពីការអនុវត្តកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលថ្មី នឹងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធានាការអនុវត្តកំណែទម្រង់ទាំងនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ សកម្មភាពនីតិបញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋសភានឹងរួមចំណែកដល់ការលើកកម្ពស់សាមគ្គីភាព និងសមាហរណកម្មកាន់តែច្រើនក្នុងចំណោមអង្គភាពរដ្ឋបាលដែលទើបបញ្ចូលគ្នាថ្មី ដោយហេតុនេះបង្កើតកម្លាំងចលករថ្មីនៃការអភិវឌ្ឍ និងធានាថាគ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានទុកចោលឡើយ៕

លោកសាស្ត្រាចារ្យ Carl Thayer (អូស្ត្រាលី) វាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះតួនាទីដឹកនាំរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមក្នុងការផ្លាស់ប្តូរថ្មីប្រទេសជាតិ ក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកយកព័ត៌មានរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានវៀតណាមនៅទីក្រុងស៊ីដនី ក្នុងឱកាសរំលឹកខួបលើកទី ៩៥ នៃការបង្កើតបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម (ថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៣០/ថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥) លោក Carl Thayer សាស្ត្រាចារ្យនៃវិទ្យាស្ថានការពារជាតិអូស្ត្រាលី សាកលវិទ្យាល័យ New South Wales វាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះតួនាទីដឹកនាំរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាមក្នុងការផ្លាស់ប្តូរថ្មីរបស់ប្រទេសជាតិនាបច្ចុប្បន្ន។ ជាពិសេស លោកបានបង្ហាញពីចំណាប់អារម្មណ៍ចំពោះការដឹកនាំរបស់លោក Nguyen Phu Trong អតីតអគ្គលេខាបក្ស។

អូស្ត្រាលី និងវៀតណាមចាប់ផ្តើមសម្ព័ន្ធភាពច្នៃប្រឌិតក្នុងការចិញ្ចឹមជ្រូកជីវសុវត្ថិភាព យុគសម័យ - នាថ្ងៃទី ២៦ ខែមិថុនា នៅទីក្រុងហាណូយ សម្ព័ន្ធភាពច្នៃប្រឌិតក្នុងការចិញ្ចឹមជ្រូកជីវសុវត្ថិភាពត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមជ្រូកនៅវៀតណាម។

ហេង វុធ្ធី

thoidai.com.vn