ការផ្លាស់ប្តូរថ្មីការងារសតិអារម្មណ៍ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល

សិក្ខាសាលា «មូលដ្ឋានទ្រឹស្តី និងគោលនយោបាយស្តីពីការអនុវត្ត AI ទិន្នន័យធំ ក្នុងសកម្មភាពការពារមូលដ្ឋានសតិអារម្មណ៍របស់បក្ស ការតស៊ូបដិសេធរាល់ទស្សនៈខុសឆ្គង អរិភាព នៅលើលំហអ៊ីនធឺណិត»។

ពីមុន ការងារសតិអារម្មណ៍ត្រូវបានអនុវត្តជាចម្បងតាមរយៈសារព័ត៌មាន ការបោះពុម្ពផ្សាយ វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ សន្និសីទ ការប្រជុំជីវភាពរបស់អង្គការចាត់តាំង និងបណ្តាស្ថាប័នវប្បធម៌-សង្គម។

បច្ចុប្បន្ននេះ លំហនេះបានពង្រីកទៅកាន់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត បណ្តាញសង្គម សហគមន៍អនឡាញ និងប្រព័ន្ធអន្តរកម្មដែលពឹងផ្អែកលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ ព័ត៌មានត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងល្បឿនលឿន រីករាលដាលស្ទើរតែភ្លាមៗ ឆ្លងកាត់ព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ និងកាន់តែត្រូវបានធ្វើឱ្យសមស្របតាមបុគ្គលម្នាក់ៗដោយសារក្បួនដោះស្រាយ។

ការផ្លាស់ប្តូរនោះធ្វើឱ្យការតស៊ូសតិអារម្មណ៍មិនត្រឹមតែកើតឡើងនៅក្នុងការជជែកដេញដោលជាសាធារណៈរវាងទស្សនៈផ្សេងៗគ្នាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ដំណើរការនៃការបង្កើតការយល់ដឹង អារម្មណ៍ ជំនឿទុកចិត្ត និងឥរិយាបថរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទៀតផង។

គំរូសារគមនាគមន៍ឯកទិស ដែលក្នុងនោះស្ថាប័នសារព័ត៌មានដើរតួនាទីក្នុងការជ្រើសរើស ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងចែកចាយព័ត៌មាន កំពុងផ្លាស់ប្តូរទៅជាបរិស្ថានពហុទិស ពហុកម្មវត្ថុ និងមានអន្តរកម្មជាប្រចាំ។ បុគ្គលម្នាក់ៗអាចដើរតួនាទីដំណាលគ្នាជាអ្នកទទួល អ្នកបញ្ចេញមតិ អ្នកបង្កើត និងជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយខ្លឹមសារ។

ព័ត៌មានមកពីប្រទេស វប្បធម៌ និងប្រព័ន្ធតម្លៃខុសៗគ្នាជាច្រើន អាចទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់វៀតណាមបានស្ទើរតែភ្លាមៗ ដែលបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងរវាងទស្សនៈយល់ឃើញ និងការបកស្រាយផ្សេងៗគ្នាជុំវិញបញ្ហាតែមួយ។

ទន្ទឹមនឹងនោះ គ្មានកម្មវត្ថុណាមួយអាចគ្រប់គ្រងចរន្តព័ត៌មានទាំងស្រុងនោះឡើយ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ មានបរិមាណដ៏ច្រើនលើសលប់នៃខ្លឹមសារផ្លូវការ ពាណិជ្ជកម្ម ការកម្សាន្ត មតិយោបល់ផ្ទាល់ខ្លួន ផលិតផលរបស់ AI និងព័ត៌មានដែលមិនទាន់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់។

ហេតុដូច្នេះហើយ បញ្ហាដែលចោទឡើងមិនត្រឹមតែជាការផ្តល់ព័ត៌មានផ្លូវការប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវធានាថា ព័ត៌មាននោះត្រូវបានអ្នកប្រើប្រាស់ស្វែងរកឃើញ ទទួលយក យល់បានត្រឹមត្រូវ ជឿទុកចិត្ត និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចក្នុងការចែករំលែកបន្តទៀត។

បញ្ហាប្រឈមថ្មីៗនៅលើលំហឌីជីថល

បញ្ហាមួយក្នុងចំណោមបញ្ហាដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុត គឺល្បឿននៃការរីករាលដាលព័ត៌មាន។

ក្នុងករណីជាច្រើន ព័ត៌មានដែលមិនទាន់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់បានលេចឡើងមុនព័ត៌មានផ្លូវការ។ ចន្លោះប្រហោងនៃព័ត៌មាន ទោះបីជាកើតមានឡើងក្នុងរយៈពេលខ្លីក៏ដោយ ក៏អាចបង្កើតលក្ខខណ្ឌឱ្យការប៉ាន់ស្មាន ការចោទប្រកាន់ និងការបកស្រាយដោយគ្មានមូលដ្ឋានកកើតឡើង មុនពេលស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចចេញមុខបំភ្លឺ។

ទន្ទឹមនឹងនោះ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតបង្កើតមាតិកា ក៏ធ្វើឱ្យផ្លាស់ប្តូររបៀបនៃការមើលឃើញអំពីប្រភពព័ត៌មានផងដែរ។ ប្រសិនបើពីមុន ខ្លឹមសារត្រូវបានបង្កើតឡើងជាចម្បងដោយមនុស្ស ឬអង្គការចាត់តាំង នោះបច្ចុប្បន្នក្បួនដោះស្រាយអាចផលិតអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូ ដែលកាន់តែដូចផលិតផលពិតជាក់ស្តែង។

ការណ៍នេះបានទាមទារឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មិនអាចចាត់ទុកអ្វីៗដែលខ្លួនបានឃើញ និងបានឮនៅលើបរិស្ថានបណ្តាញដោយស្វ័យប្រវត្តិថាជាការពិត ឬតែងតែមានកម្មវត្ថុជាក់លាក់ណាមួយទទួលខុសត្រូវនោះឡើយ។

បញ្ហាប្រឈមមួយទៀត គឺការញុះញង់ និងរៀបចំអារម្មណ៍។

នៅលើបណ្តាញសង្គម ខ្លឹមសារដែលរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនប្រាកដថាជាខ្លឹមសារដែលមានតម្លៃនៃការយល់ដឹងខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែច្រើនតែជាខ្លឹមសារដែលបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើល ការជជែកដេញដោល ឬការបែកបាក់។ មានផលិតផលព័ត៌មានមួយចំនួនត្រូវបានរចនាឡើងជាចម្បងដើម្បីជំរុញឱ្យមានប្រតិកម្មផ្លូវចិត្ត ជាជាងការផ្តល់ចំណេះដឹង។

ហេតុដូច្នេះហើយ ការងារសតិអារម្មណ៍មិនត្រឹមតែត្រូវដោះស្រាយព័ត៌មានមិនពិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងចាំបាច់ត្រូវតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវអារម្មណ៍សង្គម និងសម្គាល់វិធីសាស្ត្រនានាដែលជះឥទ្ធិពលទៅលើអារម្មណ៍របស់អ្នកប្រើប្រាស់។

ការតស៊ូសតិអារម្មណ៍នៅក្នុងបរិស្ថានឌីជីថល ក៏កាន់តែផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទិន្នន័យផងដែរ។

សេចក្តីសម្រេចចិត្តលេខ 57-NQ/TW ចុះថ្ងៃទី ២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ របស់ការិយាល័យនយោបាយ បានកំណត់ថា ទិន្នន័យគឺជាខ្លឹមសារស្នូលមួយ ព្រមទាំងសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធានាសន្តិសុខតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត សន្តិសុខទិន្នន័យ និងសុវត្ថិភាពព័ត៌មាន។

ទិន្នន័យមិនត្រឹមតែបម្រើដល់ការគ្រប់គ្រងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់របៀបដែលសង្គមទទួលដឹង វាយតម្លៃតថភាពជាក់ស្តែង និងការបង្កើតទស្សនៈផងដែរ។

កាលពីថ្ងៃទី ១ ខែតុលា នៅទីស្នាក់ការគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្ស ក្នុងឱកាសអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងជំនួបធ្វើការជាមួយគណៈឃោសនាអប់រំមជ្ឈិម និងបណ្តាស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ស្តីពីសតិអារម្មណ៍ អារម្មណ៍សង្គម និងការលើកកម្ពស់កម្លាំងសរុបនៃបណ្តាស្ថាប័នឃោសនា អគ្គលេខាធិការបក្ស ប្រធានរដ្ឋ To Lam បានស្នើឱ្យអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធទិន្នន័យរួមសម្រាប់បម្រើដល់ការងារសតិអារម្មណ៍។

ការផ្លាស់ប្តូរក៏កំពុងកើតមានឡើងនៅក្នុងខ្លួនកម្មវត្ថុផ្សព្វផ្សាយផ្ទាល់ផងដែរ។ កម្មាភិបាល សមាជិកបក្ស និងប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ៗ សុទ្ធតែអាចក្លាយជាអ្នកបង្កើត និងចែករំលែកព័ត៌មាន។ ការណ៍នេះបានពង្រីកកម្លាំងចូលរួមក្នុងការផ្សព្វផ្សាយ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏ធ្វើឱ្យកើនឡើងនូវហានិភ័យដែលការចុចចែករំលែក មួយដោយខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់ អាចនឹងជួយសម្រួលដល់ការសាយភាយព័ត៌មានមិនពិតដោយអចេតនា។

ចេញពីការផ្លាស់ប្តូរខាងលើ តម្រូវការដែលត្រូវបានចោទឡើងគឺ ការងារសតិអារម្មណ៍ចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្តូរពី «ការឆ្លើយតប» ទៅជា «ការម្ចាស់ការប៉ាន់ប្រមាណជាមុន - ដឹកនាំតម្រង់ទិស - គ្រប់គ្រង» ព្រមទាំងលើកកម្ពស់សមត្ថភាពម្ចាស់ការលើលំហឌីជីថល ម្ចាស់ការក្តាប់ជាប់ វិភាគ តម្រង់ទិស និងដោះស្រាយព័ត៌មាន ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានបច្ចេកវិទ្យា ទិន្នន័យ យន្តការស្ថាប័ន និងធនធានមនុស្សដែលសមស្រប។

ពីការឆ្លើយតបនឹងព័ត៌មាន ទៅជាការម្ចាស់ការស្ថាបនាបរិស្ថានឌីជីថល

ជាបឋម ចាំបាច់ត្រូវកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសតិអារម្មណ៍ឌីជីថល ជំនួសឱ្យការដំណើរការបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។

ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះចាំបាច់ត្រូវបង្កើតឱ្យមានការផ្សារភ្ជាប់គ្នារវាងសារព័ត៌មាន ការបោះពុម្ពផ្សាយ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ សាកលវិទ្យាល័យ ស្ថាប័នគ្រប់គ្រងរដ្ឋ អង្គការនយោបាយ-សង្គម និងបណ្តាថ្នាលផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល ដោយហេតុនោះបង្កើតបានជាសមត្ថភាពសម្របសម្រួលក្នុងការក្តាប់យក និងដោះស្រាយរាល់បញ្ហាដែលលេចឡើង។

ទន្ទឹមនឹងនោះ ចាំបាច់ត្រូវបង្កើតយន្តការឆ្លើយតបរហ័សអំពីព័ត៌មាន ចាប់តាំងពីការរកឃើញបញ្ហាឱ្យបានឆាប់នៅលើលំហឌីជីថល ការចាត់ថ្នាក់ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ ការវាយតម្លៃកម្រិតនៃផលប៉ះពាល់ រហូតដល់ការជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយដែលសមស្រប។

ការឆ្លើយតបរហ័ស មិនអាចមានន័យស្មើនឹងការឆ្លើយតបដោយប្រញាប់ប្រញាល់នោះឡើយ។ ល្បឿនត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នានឹងភាពត្រឹមត្រូវច្បាស់លាស់ និងសមត្ថភាពក្នុងការជ្រើសរើសបញ្ហាដែលពិតជាត្រូវការដោះស្រាយ។

តម្រូវការដ៏សំខាន់មួយទៀត គឺការយកវិទ្យាសាស្ត្រ និងទិន្នន័យមកធ្វើជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសកម្មភាពតស៊ូបដិសេធ។

ព័ត៌មានបដិសេធមានកម្លាំងបញ្ចុះបញ្ចូលបាន លុះត្រាតែពឹងផ្អែកលើភស្តុតាងដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន និងត្រូវបានដាក់នៅក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ គតិយុត្ត សេដ្ឋកិច្ច-សង្គមជាក់លាក់។ រាល់ការវាយតម្លៃដែលមិនទាន់ត្រឹមត្រូវ ចាំបាច់ត្រូវចង្អុលបង្ហាញដោយប្រភពទិន្នន័យច្បាស់លាស់ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែឈប់ត្រឹមការអះអាងនោះឡើយ។

នៅក្នុងដំណើរការនេះ តួនាទីរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ អ្នកជំនាញការ និងគ្រឹះស្ថានស្រាវជ្រាវ ចាំបាច់ត្រូវលើកកម្ពស់ ដើម្បីផ្តល់នូវទឡ្ហីករណ៍បែបវិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់សកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយ និងការងារសតិអារម្មណ៍។

AI ក៏ចាំបាច់ត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដោយម្ចាស់ការ ប៉ុន្តែត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នានឹងការទទួលខុសត្រូវ។

បច្ចេកវិទ្យានេះអាចជួយគាំទ្រដល់ការស្រាវជ្រាវ ការវិភាគទិន្នន័យ ការរកឃើញនិន្នាការ ការសំយោគឯកសារ ការផលិតខ្លឹមសារ និងការកែសម្រួលព័ត៌មានឱ្យសមស្របតាមបុគ្គលម្នាក់ៗ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ AI ក៏មានលទ្ធភាពបង្កើតខ្លឹមសារមិនត្រឹមត្រូវ ក្លែងក្លាយ ឬពង្រីកភាពលម្អៀង ប្រសិនបើខ្វះការត្រួតពិនិត្យ។

ហេតុដូច្នេះហើយ ចាំបាច់ត្រូវកសាងគោលការណ៍ប្រើប្រាស់ AI ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវក្នុងការងារសតិអារម្មណ៍ ដែលក្នុងនោះមនុស្សត្រូវទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយចំពោះខ្លឹមសារដែលត្រូវបានប្រកាសជាសាធារណៈ។ សីលធម៌សារគមនាគមន៍ឌីជីថល ក៏ចាំបាច់ត្រូវក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ការងារសតិអារម្មណ៍ផងដែរ។

ស្របពេលជាមួយគ្នានឹងបច្ចេកវិទ្យា ជួរកម្មាភិបាលធ្វើការងារសតិអារម្មណ៍ ចាំបាច់ត្រូវលើកកម្ពស់សមត្ថភាពឌីជីថល។

នៅក្នុងបរិស្ថានថ្មី ចំណេះដឹងនយោបាយ ទ្រឹស្តី ចាំបាច់ត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នានឹងសមត្ថភាពប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ការវិភាគទិន្នន័យ និងការសម្គាល់លក្ខណៈពិសេសនៃការដំណើរការរបស់បណ្តាថ្នាលឌីជីថល។ សមត្ថភាពឌីជីថលដោយហេតុនោះកំពុងក្លាយជាធាតុផ្សំមួយនៃសមត្ថភាពវិជ្ជាជីវៈ។

ក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែង ដំណោះស្រាយដ៏សំខាន់មួយក្នុងចំណោមដំណោះស្រាយសំខាន់ៗបំផុត គឺការលើកកម្ពស់ «ភាពស៊ាំ» ព័ត៌មានរបស់សង្គម។

ការដោះស្រាយព័ត៌មានមិនពិតនីមួយៗ គឺគ្រាន់តែដោះស្រាយលើចុងនៃបញ្ហាតែប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតមានសមត្ថភាពវិភាគ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងវាយតម្លៃប្រភពព័ត៌មានបានកាន់តែប្រសើរ នោះបរិស្ថានព័ត៌មាននឹងមានសមត្ថភាពស្វ័យកែសម្រួលកាន់តែខ្ពស់។

ហេតុដូច្នេះហើយ ការតស៊ូសតិអារម្មណ៍ចាំបាច់ត្រូវពង្រីកទៅជាដំណើរការលើកកម្ពស់សមត្ថភាពការពារខ្លួនរបស់សាធារណជនចំពោះមុខហានិភ័យព័ត៌មាន។

យុគសម័យឌីជីថលបានធ្វើឱ្យផ្លាស់ប្តូរលំហ កម្មវត្ថុ ល្បឿន និងឧបករណ៍នៃការងារសតិអារម្មណ៍។ តម្រូវការដែលត្រូវបានចោទឡើងដោយហេតុនោះ មិនត្រឹមតែជាការបដិសេធព័ត៌មានមិនពិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវម្ចាស់ការស្ថាបនាបរិស្ថានព័ត៌មានប្រកបដោយភាពបរិសុទ្ធ ផ្តល់ព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ ទាន់ពេលវេលា ពន្យល់គោលនយោបាយដោយទិន្នន័យ និងភស្តុតាង បង្កើនការសន្ទនា លើកកម្ពស់សមត្ថភាពឌីជីថលរបស់ជួរកម្មាភិបាល និងសមត្ថភាពការពារខ្លួនរបស់សង្គម។

នៅពេលដែលកត្តាទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តស្របគ្នានិងព្រមៗគ្នា ការងារសតិអារម្មណ៍អាចសម្របខ្លួនបានកាន់តែប្រសើរទៅនឹងបរិស្ថានផ្សព្វផ្សាយថ្មី និងលើកកម្ពស់តួនាទីនៅក្នុងដំណើរការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ៕

ហត្ថលេខាឌីជីថលចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្តូរពី «ការផ្តល់ជូនបាន» ទៅជា «ការប្រើប្រាស់បាន» យុគសម័យ - ការអភិវឌ្ឍហត្ថលេខាឌីជីថលកំពុងចោទឡើងនូវតម្រូវការផ្លាស់ប្តូរការផ្តោតសំខាន់ពីបរិមាណវិញ្ញាបនបត្រដែលបានផ្តល់ជូន ទៅជាប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង ជាពិសេសគឺសេវាសាធារណៈ ផលិតកម្ម អាជីវកម្ម និងតម្រូវការចាំបាច់នានារបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងសហគ្រាស។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីតម្រូវឱ្យដោះស្រាយឱ្យបានដាច់ស្រេចនូវភារកិច្ចដែលយឺតយ៉ាវស្តីពីវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងបរិវត្តកម្មឌីជីថល យុគសម័យ - នាថ្ងៃទី ១ ខែតុលា ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាលបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងលេខ ៥១០/TB-VPCP ស្តីពីសេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំមជ្ឈិមស្តីពីការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា នវានុវត្តន៍ និងបរិវត្តកម្មឌីជីថល ដោយតម្រូវឱ្យដោះស្រាយឱ្យបានដាច់ស្រេចនូវបណ្តាភារកិច្ចដែលយឺតយ៉ាវ និងយឺតពេល មិនទុកឱ្យកើតមានភារកិច្ចហួសកាលកំណត់ថ្មីៗឡើយ។

វ៉ាន់ណាំ