កិច្ចសន្ទនាសមុទ្រលើកទី១៣៖ ការស្វែងយល់ពីព្រំដែនថ្មីនៃសមុទ្រអន្តរជាតិ

លោកបណ្ឌិត Nguyen Hung Son នាយករងនៃបណ្ឌិត្យសភាការទូតបានថ្លែងសុន្ទរកថាបើកកិច្ចសន្ទនាសមុទ្រលើកទី១៣។

នាថ្ងៃទី ១៤ ខែវិច្ឆិកា នៅទីក្រុង Can Tho បណ្ឌិតសភាការទូត សហការជាមួយវិទ្យាស្ថាន Konrad-Adenauer-Stiftung នៅវៀតណាម (KAS) បានរៀបចំកិច្ចសន្ទនាសមុទ្រលើកទី ១៣ ក្រោមប្រធានបទ “ស្វែងយល់ពីព្រំដែនថ្មីនៃសមុទ្រអន្តរជាតិ”។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះមានការចូលរួមពីអ្នកជំនាញ អ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកច្បាប់ក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាច្រើនរូប ចូលរួមដោយផ្ទាល់ និងតាមអ៊ីនធឺណិត។

ថ្លែងមតិក្នុងពិធីបើកកិច្ចសន្ទនា លោកបណ្ឌិត Nguyen Hung Son អនុប្រធានបណ្ឌិតសភាការទូតបានពិនិត្យដំណើរការចរចាតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ ១៩៨២ (UNCLOS) ស្តីពីការអភិរក្ស និង ការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៃជីវចម្រុះសមុទ្រនៅក្នុងតំបន់ដែលហួសដែនសមត្ថកិច្ចជាតិ (BBNJ)។

ប្រធានតំណាងវិទ្យាស្ថាន KAS ប្រចាំនៅវៀតណាម លោក Florian Feyerabend ថ្លែងក្នុងពិធីបើកកិច្ចសន្ទនា

លោកបណ្ឌិត Nguyen Hung Son បានសង្កត់ធ្ងន់ថា BBNJ គឺជាព្រឹត្តិការថ្មីនៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលជាជ័យជំនះដ៏សំខាន់នៃពហុភាគីនិយម។ នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២៣ សេចក្តីព្រាងកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានបើកសម្រាប់ការចុះហត្ថលេខាជាមួយនឹងគោលដៅនៃការចូលជាធរមានឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ វៀតណាមគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដំបូងគេដែលបានចុះហត្ថលេខាលើ BBNJ ហើយវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះសារៈសំខាន់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។

ក្នុងសម័យបើក លោក Florian Feyerabend តំណាងរាស្ដ្រ Konrad Adenauer Stiftung ប្រចាំនៅវៀតណាមបានសង្កត់ធ្ងន់ថា UNCLOS ផ្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះដើម្បីណែនាំកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសហប្រតិបត្តិការក្នុងការការពារមហាសមុទ្រ លើកកម្ពស់សន្តិភាព វិបុលភាព និងនិរន្តរភាព កិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិក្នុងការការពារជីវចម្រុះសមុទ្រនៅក្នុងទឹកអន្តរជាតិ។ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមក្នុងការលើកកម្ពស់ពហុភាគីនិយម និងធានាឱ្យមានតុល្យភាពរវាងការកេងប្រវ័ញ្ច និងការអភិរក្ស។ យោងតាមលោក Florian Feyerabend អាល្លឺម៉ង់គឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដំបូងគេដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ ដែលបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់អាល្លឺម៉ង់ចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងការប្រើប្រាស់ធនធានសមុទ្រប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

ក្នុងសម័យប្រជុំសំខាន់ លោកស្រី Rena Lee ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសិង្ហបុរីទទួលបន្ទុកកិច្ចការសមុទ្រ និងច្បាប់សមុទ្រ ប្រធានសន្និសីទអន្តររដ្ឋាភិបាលដែលចរចាកិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បន្ទាប់ពីរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំនៃការពិភាក្សា និងចរចា កិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខា។ ប៉ុន្តែសហគមន៍អន្តរជាតិនៅតែមានការងារជាច្រើនដែលត្រូវធ្វើដើម្បីបន្តទៅជំពូកថ្មីមួយ ជាដំបូងនៃការផ្តល់សច្ចាប័នដើម្បីឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងអាចចូលជាធរមានជាផ្លូវការ។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូត Rena Lee បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ខ្លឹមសារសំខាន់មួយនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ គឺកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ ការធានាឱ្យមានការសម្របសម្រួលរវាងយន្តការនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ BBNJ និងក្របខ័ណ្ឌផ្សេងទៀតគឺមានសារៈសំខាន់បំផុត។

យោងតាមអ្នកជំនាញ កិច្ចព្រមព្រៀង BBNJ គ្រប់គ្រងបញ្ហាសំខាន់ៗជាច្រើន ដើម្បីធានាការអភិរក្ស និងការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៃជីវចម្រុះសមុទ្រ ដូចជាធនធានហ្សែនសមុទ្រ។ វិធានការគ្រប់គ្រងតំបន់ រួមទាំងតំបន់ការពារសមុទ្រ។ ការវាយតម្លៃបរិស្ថានសមុទ្រ និងការកសាងសមត្ថភាព និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា។ ទាក់ទងនឹងការជីកយករ៉ែបាតសមុទ្រអន្តរជាតិ អ្នកជំនាញជាច្រើនបានចែករំលែកអំពីក្របខណ្ឌសម្រាប់គ្រប់គ្រងសកម្មភាពបាតសមុទ្រអន្តរជាតិ និងតួនាទីរបស់អាជ្ញាធរបាតសមុទ្រអន្តរជាតិ (ហៅកាត់ថា ISA) និងកម្មវិធីគ្រប់គ្រងបរិស្ថានក្នុងតំបន់ក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃអនុគណៈកម្មាធិការនិយតកម្មបច្ចេកទេស ISA ។ វាត្រូវបានលើកឡើងថាការយល់ដឹងរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិអំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបាតសមុទ្រអន្តរជាតិបច្ចុប្បន្នមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ដើម្បីអនុវត្តសកម្មភាពរុករករ៉ែ ចាំបាច់ត្រូវបង្កើត និងបំពេញបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងលើគោលការណ៍ប្រុងប្រយ័ត្ន។

កិច្ចសន្ទនាតាមសមុទ្រ គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់បណ្ឌិតសភាការទូត ដើម្បីភ្ជាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីពិភាក្សាអំពីវិទ្យាសាស្ត្រសមុទ្រ ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយ និងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ឆ្ពោះទៅរកអភិបាលកិច្ចដែនសមុទ្រប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

ឆ្នាំ ២០២៤ គឺជាខួបលើកទី ៣០ នៃការចូលជាធរមានជាផ្លូវការរបស់ UNCLOS; UNCLOS ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា “រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសមុទ្រ និងមហាសមុទ្រ”។ បន្ថែមពីលើការបង្កើតរបបច្បាប់សម្រាប់តំបន់ដែនសមុទ្រដែលស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការជាតិ UNCLOS ក៏បង្កើតក្របខណ្ឌច្បាប់សម្រាប់តំបន់ដែនសមុទ្រដែលហួសពីដែនសមត្ថកិច្ចជាតិ ដូចជាតំបន់សមុទ្រខ្ពស់ ជាមួយនឹងគោលការណ៍ "សេរីភាពនៃសមុទ្រ" និងតំបន់ជាមួយនឹងគោលការណ៍ "បេតិកភណ្ឌរួមរបស់មនុស្សជាតិ"។

លោកបណ្ឌិត Nguyen Hung Son បានអះអាងថា UNCLOS ក្រោយរយៈពេល ៣០ ឆ្នាំនៅតែជា “ពន្លឺ” សម្រាប់សកម្មភាពលើសមុទ្រ និងមហាសមុទ្រ៕

ជំរុំរដូវក្តៅវៀតណាមឆ្នាំ ២០២៤៖ មនោសញ្ចេតនាដ៍ពិសិទ្ធចំពោះសមុទ្រ និងកោះរបស់យុវជនវៀតណាមនៅឯបរទេស យុគសម័យ - នាថ្ងៃទី ២១ ខែកក្កដា មកដល់ទឹកដីឆ្នេរសមុទ្រ Da Nang ក្រុមយុវជន និងនិស្សិតនៅក្រៅប្រទេសចូលរួមជំរុំរដូវក្តៅវៀតណាមឆ្នាំ ២០២៤ បានទៅទស្សនាអាគារតាំងពិពណ៌ Hoang Sa។

យុវជន និងនិស្សិតវៀតណាមនៅឯបរទេសចំនួន ១២០ នាក់បានបទពិសោធន៍វប្បធម៌ និងស្វែងយល់អំពីអធិបតេយ្យភាពរបស់វៀតណាមលើសមុទ្រ និងកោះ យវុជនក៏មានឱកាសយល់ដឹងបន្ថែមអំពីមិត្តភក្តិដែលកំពុងរស់នៅតាមតំបន់ផ្សេងៗគ្នានៅលើពិភពលោក តាមនោះជួយតភ្ជាប់សហគមន៍ ជាពិសេសគឺយុវជនជំនាន់វ័យក្មេងវៀតណាមនៅបរទេស។

ឌឹកអាញ់