យុគសម័យ - កាសែត Wall Street Journal (WSJ) បានចុះផ្សាយអត្ថបទមួយដែលថា តាមរយៈការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាត COVID-19 នេះ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងបណ្ដាប្រទេសជឿនលឿនជាច្រើនទៀតត្រូវរៀនពីការថែទាំសុខភាពនៃប្រទេសមួយចំនួនដែលគ្រប់គ្រងបាននូវជំងឺរាតត្បាតនេះដោយជោគជ័យ។ វៀតណាមគឺជាឧទាហរណ៍សំខាន់មួយ។
ក្នុងរយៈពេលតិចជាង ១ ឆ្នាំ ប្រជាជនជាង ១ លាននាក់បានស្លាប់និងប្រទេសនិងដែនដីចំនួន ២១៥ បានកត់ត្រានូវករណីឆ្លង COVID-19។ ជាក់ស្តែងដ៏អាក្រក់នេះធ្វើឱ្យមនុស្សត្រូវរៀនមេរៀនបង្ហូរឈាមដើម្បីរស់រានពីជំងឺរាតត្បាតសកលនាពេលអនាគត។
“មនុស្សជាច្រើននៅក្នុងសង្កាត់នោះភ្លាមៗមានគ្រុនក្តៅនិងក្អក អ្នកខ្លះត្រូវសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីនោះ កុំព្យូទ័រដែលមានភាពវៃឆ្លាតសិប្បនិម្មិតបានរកឃើញភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងសួតរបស់ពួកគេ។ គំរូឈាមក៏មានបញ្ហាដែរ។ ប្រព័ន្ធឆ្លើយតបភ្លាមៗត្រូវបានធ្វើឱ្យសកម្មនិងដំណើរការក្នុងរយៈពេលមួយម៉ោង ដោយមានការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកនិងព្យាបាលអ្នកឆ្លងឬមានហានិភ័យនៃការឆ្លងមេរោគ”។
ការធ្វើតេស្ដយ៉ាងរហ័សដើម្បីរកឱ្យឃើញនូវជំងឺរាតត្បាតគឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការបង្ការទប់ស្កាត់នឹងជំងឺរាតត្បាត។ រូបថតៈ David Morrison / AP
អ្វីដែលត្រូវបានពិពណ៌នាខាងលើគឺជាសេណារីយ៉ូដែលគូរដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រពីមេរៀនជាក់ស្តែងតាមរយៈពេលជិតមួយឆ្នាំនៃការស៊ូទ្រាំនឹងជំងឺរាតត្បាត COVID-19។ ក្នុងនោះ “ល្បឿន” គឺជាតម្រូវការជាមុនសម្រាប់ការបង្ការទប់ស្កាត់នឹងជំងឺរាតត្បាត។
លោក Jeremy Farrar នាយកមូលនិធិ Wellcome Trust Fund បានបញ្ជាក់ថា “សកម្មភាពដែលត្រូវពន្យារពេលគឺមហន្តរាយ”។ តាមនោះ ប្រតិកម្ម ២ ក្នុងចំណោមប្រតិកម្មដែលត្រូវធ្វើឱ្យបានឆាប់បំផុតគឺ៖ ការស្កេនសួតជាមួយម៉ាស៊ីនឆ្លាតជាងមុន និងការវិភាគគំរូឈាម។
លើសពីនេះទៅទៀត ទស្សនៈ “ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាតដូចជាការប្រឆាំងនឹងសត្រូវ” ត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយកចិត្តទុកដាក់ពិសេស ភ្ជាប់មកជាមួយការត្រៀមខ្លួននៅក្នុងធនធានក៏ដូចជាការធានានូវស្ថេរភាពសង្គម។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនិងអ្នកជំនាញផ្នែកសុខភាពក៏ឯកភាពលើអាទិភាពចាំបាច់ចំនួនបីផងដែរដើម្បីឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះជំងឺរាតត្បាតថ្មីដែលអាចនឹងកើតឡើងនាពេលអនាគតរួមមាន៖
ការឆ្លើយតបទាន់ពេលវេលានៃប្រព័ន្ធសុខភាពសាធារណៈ
រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានប្រទេសជាច្រើនសំឡឹងឃើញប្រព័ន្ធសុខាភិបាលទំនើបរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដើម្បីរៀន។ ទោះយ៉ាងណា តាមរយៈជំងឺរាតត្បាត COVID-19 វាជាសហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសជឿនលឿនជាច្រើនទៀតដែលត្រូវរៀនសូត្រពីប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពមួយចំនួននៃប្រទេសមួយចំនួនដែលបានគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លងមេរោគដោយជោគជ័យ។ ប្រទេសវៀតណាមគឺជាឧទាហរណ៍សំខាន់មួយ។
ដោយមានបទពិសោធជាក់ស្តែងជាច្រើនតាមរយៈជំងឺរាតត្បាតនាពេលកន្លងមកដូចជាជំងឺរាតត្បាត SARS ដែលបានកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ វៀតណាមបានបង្ហាញឱ្យពិភពលោកដឹងថាសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការរកឃើញនិងឆ្លើយតបនឹងជំងឺរាតត្បាត COVID-19 មានប្រសិទ្ធភាពដូចម្តេច។ រហូតមកដល់ពេលនេះ មានតែករណីវិជ្ជមាននឹងជំងឺរាតត្បាតជាង ១.១០០ ករណី ជាមួយនឹងករណីស្លាប់ចំនួន ៣៥ នាក់ (ទិន្នន័យដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែ ១០) ។
ការតាមដាននិងការដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក ដែលវៀតណាមបានអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាត COVID-19។ រូបថត: nhandan
ការតាមដាននិងការដាក់នៅដាច់ដោយឡែករាល់អ្នកបរទេសចូលនៅវៀតណាមក៏ជាវិធីមានប្រសិទ្ធភាពផងដែរ។
ការរកឃើញនិងការព្រមានមុន
តាមមធ្យោបាយទាំងអស់ កាត់បន្ថយល្បឿននិងទំហំនៃការឆ្លងវីរុសពីមនុស្សទៅមនុស្សគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ជាពិសេសនៅពេលដែលជៀសមិនរួច។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់អ្នកឯកទេសខាងរោគរាតត្បាតជាច្រើន។
ហើយដើម្បីធ្វើដូច្នេះ វាចាំបាច់ត្រូវមានឧបករណ៍ដែលអាចរកឃើញភាពមិនប្រក្រតីណាមួយនៅដំណាក់កាលដំបូងជាមួយនឹងការស្កេនទ្រូង។ វិធីសាស្រ្តធ្វើតេស្តយ៉ាងឆាប់រហ័សក៏ចាំបាច់ផងដែរ។
គ្រូពេទ្យកំពុងថតស្កេនទ្រូងរបស់អ្នកជំងឺដែលមានជម្ងឺឆ្លង COVID-19។ រូបថត៖ STR/AFP/GETTY IMAGES
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏ចាប់អារម្មណ៍ផងដែរក្នុងការរកប្រភពនៃជំងឺនេះចាប់ពីពេលដែលវាកំពុងរាលដាលនិងលាក់ខ្លួននៅក្នុងសហគមន៍ដើម្បីព្យាបាលឱ្យបានភ្លាមៗ ជំនួសឱ្យការរង់ចាំមនុស្សមករកកន្លែងព្យាបាលដើម្បីពិនិត្យមើលនៅពេលរោគសញ្ញាលេចចេញមក។
វ៉ាក់សាំងនិងថ្នាំព្យាបាលឱ្យបានលឿនគឺចាំបាច់
ទោះបីជាការបង្កើតវ៉ាក់សាំងនិងការផលិតថ្នាំព្យាបាល COVID-19 នាបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែបើមានពេលក្រោយ ឬប្រសិនបើមានជំងឺរាតត្បាតសកលស្រដៀងគ្នាកើតឡើងនៅពេលអនាគត ល្បឿនផលិតកម្មនេះត្រូវបានជំរុញឱ្យលឿនជាងមុន។
ហើយតាមឧត្ដមគតិគឺ មនុស្សគួរតែមានវ៉ាក់សាំងរួចហើយសម្រាប់វីរុស មុនពេលវាអាចរីករាលដាលពាសពេញពិភពលោក។ ដូចករណី COVID-19 វីរុសត្រូវការប្រហែល ១០០ ថ្ងៃដើម្បីឆ្លងរាលដាលដល់កំរិតធំ មនុស្សត្រូវប្រណាំងដើម្បីទទួលវ៉ាក់សាំងនិងថ្នាំក្នុងពេលតែមួយ។
ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មសម្រាប់វ៉ាក់សាំង COVID-19 នៅប្រទេសស្វីស។ រូបថត៖ Denis Balibouse/Reuters
នាបច្ចុបន្ននិងនាពេលខាងមុខ បច្ចេកវិទ្យានឹងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំង។ ដូច្នេះ ដរាបណារូបមន្តនិងដំណើរការត្រូវបានអនុម័ត ដំណើរការបន្ទាប់នឹងត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ការផលិតថ្នាំព្យាបាលសម្រាប់ COVID-19 គឺស្រដៀងគ្នា។（បកប្រែដោយសាមេត）
（ប្រភពព័ត៌មាន: thoidai.com.vn）
មតិពីមិត្តអ្នកអាន