យុគសម័យ - ចេញពីសរសៃសូត្រស្តើងៗ ស្ត្រីជនជាតិ Cham នៅឃុំ Chau Phong (ខេត្ត An Giang) បានបង្កើតឡើងនូវផ្ទាំងសារុងសូត្រចម្រុះពណ៌ដ៏ស្រស់ឆើតឆាយ ជាមួយនឹងបច្ចេកទេសរៀបចង្អេរកីយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ និងក្បូរក្បាច់រាងធរណីមាត្រដ៏វិសេសវិសាល។ ឆ្លងកាត់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍ មុខរបរតម្បាញនៅតែត្រូវបានសហគមន៍ថែរក្សាការពារយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ព្រមទាំងបោះជំហានជាបណ្តើរៗក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍។
| បុណ្យជាតិថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា ផ្សព្វផ្សាយចេញពីបណ្តាទីភ្នាក់ងារតំណាងវៀតណាមនៅឯបរទេស បន្តវេនប្រពៃណី សរសេរបន្តនូវជោគជ័យក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីរបស់ប្រទេសជាតិ |
នៅក្បែរតំបន់ប្រសព្វដៃទន្លេ ដែលជាកន្លែងទន្លេ Hau ជួបប្រសព្វនឹងទន្លេ Chau Doc នៅដើមប្រភពតំបន់ដីសណ្តទន្លេ Cuu Long សហគមន៍ជនជាតិ Cham នៅឃុំ Chau Phong ខេត្ត An Giang នៅតែថែរក្សាបាននូវលំហវប្បធម៌ឥស្លាមដ៏វិសេសវិសាល ជាមួយនឹងវិហារឥស្លាមដំបូលកោង ផ្ទះខ្ពស់ផុតពីដី សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី និងទំនៀមទម្លាប់ជាច្រើនដែលត្រូវបានបន្តវេនពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។
នៅក្នុងលំហនោះ មុខរបរតម្បាញសារុងសូត្របុរាណបានបង្កើតនូវចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ តាមរយៈផ្ទាំងក្រណាត់ចម្រុះពណ៌ ក្បូរក្បាច់រចនាដាច់ដោយឡែក និងបច្ចេកទេសតម្បាញដោយដៃដែលត្រូវបានរក្សាទុកអស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍។
ជាងមួយសតវត្សរ៍នៃការថែរក្សាមុខរបរ
មុខរបរតម្បាញសារុងសូត្របុរាណរបស់ជនជាតិ Cham នៅ Chau Phong បានកកើតឡើងតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ១៩ ហើយបានក្លាយទៅជាលក្ខណៈពិសេសខាងវប្បធម៌របស់សហគមន៍នៅទីនេះ។
ធ្លាប់មានសម័យកាលដែលមុខរបរនេះមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងក្លា ផលិតផលតម្បាញមិនត្រឹមតែបម្រើតម្រូវការក្នុងសហគមន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបាននាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារជាច្រើន ក្នុងនោះរួមមានកម្ពុជា ថៃ និងម៉ាឡេស៊ី។
យោងតាមពេលវេលា ការលេចឡើងកាន់តែច្រើនឡើងនៃផលិតផលឧស្សាហកម្ម បានធ្វើឱ្យមុខរបរតម្បាញដោយដៃជួបប្រទះការលំបាកមិនតិចឡើយ។ ចំនួនអ្នកបន្តប្រកបរបរនេះបានថយចុះជាលំដាប់ ហើយកីតម្បាញជាច្រើននៅក្នុងក្រុមគ្រួសារនានាក៏កម្រត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាងមុន។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី មុខរបរប្រពៃណីនៅតែត្រូវបានរក្សាទុក ដោយសារស្ត្រីជនជាតិ Cham និងបណ្តាសិប្បករដែលមានទឹកចិត្តស្រឡាញ់មុខរបរ។ ពួកគេបានបន្តផ្ទេរបច្ចេកទេសដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ដើម្បីកុំឱ្យខ្សែចង្វាក់តម្បាញប្រពៃណីត្រូវកាត់ផ្តាច់។
 |
| ស្ត្រីជនជាតិ Cham ជាមួយនឹងស្នាដៃដ៏ប៉ិនប្រសប់ បានថែរក្សាវប្បធម៌ប្រពៃណីរបស់ជនជាតិខ្លួន តាមរយៈផលិតផលតម្បាញសារុងសូត្របុរាណដោយដៃ។ |
បច្ចេកទេសរៀបចង្អេរកីបង្កើតបាននូវចំណុចពិសេសដោយឡែក
ដើម្បីបញ្ចប់ផ្ទាំងសារុងសូត្របុរាណមួយផ្ទាំង អ្នកតម្បាញត្រូវឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជាច្រើនដូចជា ការវេញសរសៃសូត្រ ការត្រាំឱ្យទន់ ការជ្រលក់ពណ៌ ការរវៃសរសៃ ការត្បាញខ្សែបណ្តោយ រួចទើបដាក់សរសៃសូត្រឡើងលើកីតម្បាញ។
ដំណាក់កាលទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបានអនុវត្តដោយដៃ។ ក្នុងនោះ ការរៀបចំ «ខ្សែបណ្តោយ» គឺជាដំណាក់កាលលំបាកបំផុត ដែលទាមទារឱ្យអ្នកតម្បាញត្រូវគណនាឱ្យបានច្បាស់លាស់នូវទីតាំង បរិមាណ និងពណ៌នៃសរសៃសូត្រនីមួយៗ មុនពេលរៀបចំនៅលើកី។
ចង្អេរកីផ្ទៃ ចង្អេរកីផ្កា និងស៊ុមចង្អេរកី គឺជាផ្នែក និងបច្ចេកទេសស៊កសរសៃដ៏សំខាន់ ដែលជួយបញ្ជាសរសៃបណ្តោយដើម្បីបង្កើតផ្ទៃក្រណាត់ និងក្បូរក្បាច់រចនានៅលើផ្ទៃសារុង។
ចំពោះក្បូរក្បាច់ស្មុគស្មាញ សិប្បករអាចចំណាយពេលរហូតដល់បីថ្ងៃ គ្រាន់តែដើម្បីស៊កចង្អេរកី។ ចំនួនចង្អេរកីប្រែប្រួលទៅតាមក្បូរក្បាច់នីមួយៗ៖ ក្បាច់ផ្កាស្ត្របឺរីត្រូវការ ១២ ចង្អេរកី ក្បាច់ភ្នែកច្រវាក់ត្រូវការ ១០ ចង្អេរកី ក្បាច់អង្រឹងត្រូវការ ៩ ចង្អេរកី រីឯក្បាច់ត្រល់ និងក្បាច់ផ្លិតប្រើប្រាស់ ៨ ចង្អេរកី។
នេះក៏ជាចំណុចដែលបង្កើតនូវភាពខុសប្លែកគ្នារវាងសារុងសូត្របុរាណ Chau Phong ជាមួយនឹងរបៀបតម្បាញ Ikat ឬបច្ចេកទេសជ្រលក់ចងកណ្តាប់សរសៃ។
នៅក្នុងបច្ចេកទេស Ikat សរសៃសូត្រនីមួយៗត្រូវបានចងយ៉ាងណែន រួចទើបជ្រលក់ពណ៌មុនពេលត្បាញដើម្បីបង្កើតក្បូរក្បាច់។ ចំណែកឯសារុងសូត្របុរាណ Chau Phong វិញ ចង្អេរកីផ្ទៃ និងចង្អេរកីផ្កា ត្រូវបានបញ្ជាឆ្លាស់គ្នាដើម្បីបង្កើតក្បូរក្បាច់រចនាភ្លាមៗនៅក្នុងដំណើរការតម្បាញតែម្តង។
ដោយសារសរសៃសូត្រ និងអំបោះដែលប្រើប្រាស់មានសភាពស្តើង និងងាយដាច់ ជនជាតិ Cham បានប្រើប្រាស់ស្និតចង្អេរកីអំបោះជំនួសឱ្យស្និតចង្អេរកីដែកស័ង្កសី។ អាស្រ័យហេតុនេះ សរសៃសូត្រត្រូវបានត្បាញជិតស្អិតល្អជាងមុន ជួយឱ្យផ្ទៃក្រណាត់មានភាពម៉ត់រលោង និងរឹងមាំជាប់ធន់។
ក្បូរក្បាច់រចនានៅលើសារុងសូត្របុរាណ Chau Phong មានភាពសម្បូរបែប ចាប់ពីរលកទឹក ពពក ការ៉ូ ឆ្នូត រហូតដល់គោម និងផ្កាស្ត្របឺរី។ ក្បូរក្បាច់ទាំងឡាយត្រូវបានកែច្នៃតាមលក្ខណៈដោយឡែករៀងៗខ្លួន ក្លាយជាសញ្ញាសម្គាល់នៃផលិតផលសារុងសូត្របុរាណជនជាតិ Cham។
ពណ៌សម្បុរក៏ជាកត្តាបង្កើតនូវទម្រង់លក្ខណៈពិសេសផងដែរ។ ជនជាតិ Cham ប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិដូចជា សំបកឈើ មើមរមៀត ផ្លែមាក់ក្លឿ ដើម្បីជ្រលក់ពណ៌សរសៃសូត្រ បង្កើតបានជាពណ៌ក្រហម លឿង ទឹកក្រូច ស្វាយ... យ៉ាងស្រស់ឆើតឆាយតែមានភាពសុខដុមរមនា។
ចេញពីផ្ទាំងក្រណាត់ទាំងនេះ ជនជាតិ Cham បានកាត់ដេរជាសំពត់ អាវ កន្សែងរុំក្បាល សារុងបុរស និងសម្លៀកបំពាក់ជាច្រើនប្រភេទដែលប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
សព្វថ្ងៃនេះ សារុងសូត្របុរាណក៏ត្រូវបានអភិវឌ្ឍទៅជាកាបូបស្ពាយ កន្សែង កាបូបដៃ និងផលិតផលអនុស្សាវរីយ៍ជាច្រើនប្រភេទ ដើម្បីបម្រើភ្ញៀវទេសចរ។
លក្ខណៈពិសេសមួយនៃសារុងសូត្របុរាណ Chau Phong គឺកាន់តែប្រើប្រាស់យូរ ផ្ទៃក្រណាត់កាន់តែទន់ និងរលោង។ នេះក៏ជាមូលហេតុដែលផលិតផលនេះទទួលបានការចូលចិត្តពីសំណាក់អ្នកប្រើប្រាស់ និងភ្ញៀវទេសចរ។
 |
| លោក Mohamad (ភូមិ Phum Soai ឃុំ Chau Phong ខេត្ត An Giang) - ជនជាតិ Cham មួយរូបដែលខិតខំប្រឹងប្រែងរក្សាភ្លើងមុខរបរតម្បាញសារុងសូត្របុរាណប្រពៃណី។ |
ពីបេតិកភណ្ឌទៅជាផលិតផលទេសចរណ៍
ចំពោះសហគមន៍ជនជាតិ Cham នៅ Chau Phong មុខរបរតម្បាញមិនត្រឹមតែបង្កើតនូវផលិតផលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរក្សាទុកនូវការចងចាំរបស់ក្រុមគ្រួសារ និងបណ្តាតម្លៃវប្បធម៌សហគមន៍ផងដែរ។
បច្ចេកទេសតម្បាញភាគច្រើនត្រូវបានផ្ទេរបន្តតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ នារីវ័យក្មេងបានសង្កេតមើលអ្នកជំនាន់មុន រៀនពីរបៀបវេញសរសៃ ការផ្សំផ្គុំពណ៌ ការរៀបចំស៊ុម រួចបោះជំហានជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់លើកីតម្បាញ។
ដូច្នេះហើយ ដំណើរការរៀនមុខរបរក៏ជាដំណើរការទទួលយក និងថែរក្សានូវផ្នែកមួយនៃសម្បត្តិវប្បធម៌របស់សហគមន៍ផងដែរ។
នាថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៣ «មុខរបរតម្បាញសារុងសូត្របុរាណរបស់ជនជាតិ Cham ឃុំ Chau Phong» ត្រូវបានប្រកាសចុះបញ្ជីក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីជាតិ រួមជាមួយនឹង «ពិធីសាសនានៃវដ្តជីវិតរបស់ជនជាតិ Cham Islam»។
ការចុះបញ្ជីនេះគឺជាការកត់សម្គាល់ចំពោះមុខរបរសិប្បកម្មមួយដែលបានគង់វង្សឆ្លងកាត់ច្រើនជំនាន់ និងនៅតែត្រូវបានសហគមន៍បន្តអនុវត្ត។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំពោះអ្នកដែលថែរក្សាមុខរបរ ការត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌមិនទាន់មានន័យថាមុខរបរនេះអាចអភិវឌ្ឍប្រកបដោយស្ថិរភាពនោះឡើយ។
បញ្ហាចោទដែលបានដាក់ចេញគឺ ធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឱ្យកីតម្បាញបន្តមានមនុស្សអង្គុយត្បាញ ផលិតផលមានទីផ្សារ និងបណ្តាតម្លៃប្រពៃណីអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវភាពសេដ្ឋកិច្ចនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ទិសដៅមួយក្នុងចំណោមទិសដៅដែលឃុំ Chau Phong បានជ្រើសរើស គឺការផ្សារភ្ជាប់មុខរបរតម្បាញសារុងសូត្របុរាណទៅនឹងទេសចរណ៍សហគមន៍ តាមរយៈនោះទាំងណែនាំបណ្តាតម្លៃវប្បធម៌វិសេសវិសាលរបស់ជនជាតិ Cham ទាំងបង្កើតបន្ថែមនូវលំហដើម្បីឱ្យមុខរបរប្រពៃណីបន្តត្រូវបានថែរក្សានៅក្នុងជីវភាពសម័យទំនើប៕
 ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់អគ្គលេខាបក្ស និងជាប្រធានរដ្ឋ លោក To Lam នៅប្រទេសស្រីលង្កា៖ ការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងមិត្តភាពប្រពៃណីពីជម្រៅប្រវត្តិសាស្ត្រ ទៅជាសហប្រតិប យុគសម័យ - ក្នុងឱកាសដែលអគ្គលេខាបក្ស និងជាប្រធានរដ្ឋ លោក To Lam អញ្ជើញទៅបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅប្រទេសស្រីលង្កា (ថ្ងៃទី ០៧ - ០៨ ឧសភា) សមាជិកគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្ស, អនុលេខាអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការបក្សក្រសួង និងជាអនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស លោក Nguyen Manh Cuong បានឆ្លើយតបនឹងបទសម្ភាសន៍របស់បណ្តាញសារព័ត៌មាន អំពីអត្ថន័យនៃដំណើរទស្សនកិច្ច ក៏ដូចជាបណ្តាសមិទ្ធផលលេចធ្លោក្នុងទំនាក់ទំនងវៀតណាម-ស្រីលង្កានាពេលកន្លងមក។ |
 ខេត្ត Hung Yen ជម្រុញខ្លាំងក្លាការយកសំណាក ADN អដ្ឋិធាតុយុទ្ធជនពលីមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំ ២០២៧ យុគសម័យ - ខេត្ត Hung Yen កំពុងជម្រុញខ្លាំងក្លាការដាក់ពង្រឹងអនុវត្ត «យុទ្ធនាការ ៥០០ ថ្ងៃយប់» អំពីការស្វែងរក ការប្រមូលផ្តុំ ព្រមទាំងការកំណត់អត្តសញ្ញាណអដ្ឋិធាតុយុទ្ធជនពលីដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ព័ត៌មាន ក្នុងនោះតម្រូវឱ្យបំពេញរួចរាល់ការយកសំណាក ADN ចំពោះសាកសពផ្នូរយុទ្ធជនពលីដែលមិនទាន់កំណត់បានអត្តសញ្ញាណមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំ ២០២៧ សំដៅបម្រើឱ្យការងារធ្វើកោសល្យវិច័យ ព្រមទាំងប្រគល់ឈ្មោះត្រឡប់ជូនបណ្ដាវីរយុទ្ធជនពលីវិញ។ |
មតិពីមិត្តអ្នកអាន